Wino Rioja

Region Rioja to od wieków niekwestionowana stolica winiarstwa w Hiszpanii. Większość osób mających mniejsze lub większe pojęcie o tym kraju, lubiących smakować wino lub też pijących je okazjonalnie, kojarzy jego nazwę właśnie z wytwarzanym tam trunkiem.

Co jest powodem tego powszechnego skojarzenia? Z pewnością znaczącą rolę odgrywa wiekowa tradycja winiarska w hiszpańskim regionie La Rioja. Od pewnego czasu coraz większy nacisk kładzie się tam na jakość win i ich coraz bardziej nowoczesny styl. Wszystko to ma na celu podtrzymanie dobrej renomy tamtejszych produktów, których blask przygasł na tle produktów z innych hiszpańskich apelacji potrafiących wcześniej dostosować się do trendów panujących na światowych rynkach. W przypadku popularności tego winiarskiego regionu istotne znaczenie ma jego charakterystyczny krajobraz. Zajmujące ogromne połacie autonomii La Rioja winnice oraz setki wielopokoleniowych winiarni stanowią kulturowe dziedzictwo wpisane w tożsamość jej mieszkańców.


Status "denominación de origen" przyznano tej apelacji jako pierwszemu regionowi winiarskiemu na terytorium Hiszpanii. Było to w 1926 roku. Najbardziej prestiżowym statusem "denominación de origen calificada" region Rioja mógł również pochwalić się jako pierwszy (w 1991).

Oczywiście zanim do tego doszło, cały proces prawnego ukonstytuowania tej apelacji poprzedziła pielęgnowana przez wiele stuleci tradycja winiarska. Sięga ona ponoć czasów na długo przed wcieleniem tych terenów do Imperium Rzymskiego (IX wiek p.n.e.). Ważne jest, że jako region winiarski, Rioja uznana została już we wczesnym średniowieczu. 

Winiarstwo hiszpańskie nabrało globalnego znaczenia w 1787 roku właśnie w regionie Rioja. Stało się tak za sprawą powstania tam urzędu Real Junta de Cosecheros, objętego patronatem przez samego króla Hiszpanii. Jego zadaniem było zagwarantowanie terytorialnej ekspansji upraw winorośli, polepszanie jakości wytwarzanych win oraz ułatwianie ich komercjalizacji (m.in. poprzez budowę nowych dróg i mostów ułatwiających transport z określonych lokalizacji).

Kolejny progres La Rioja w światowej hierarchii regionów winiarskich był możliwy dzięki osiedleniu się tutaj w XIX wieku francuskich winiarzy. Dotarli oni tam w wyniku przetrzebienia własnych upraw winorośli podczas największej plagi filoksery we Francji.

Tak w dużym skrócie można by wyjaśnić dlaczego apelacja DOCa Rioja zaliczana jest obecnie do 5 najważniejszych regionów winiarskich w skali całego globu.

Jeśli chodzi o geograficzne położenie apelacji, to zajmuje ona większą część całej wspólnoty autonomicznej La Rioja oraz nieznaczny skrawek Kraju Basków i Nawarry. Ze względu na zdecydowanie odmienne warunki klimatyczne i geologiczne na jej całym terenie dzieli się ją na trzy podstrefy: Rioja Alta, Rioja Baja i Rioja Alavesa.

Rioja Alta usytuowana jest na górzystym i wilgotnym zachodzie wspólnoty autonomicznej La Rioja. Dominują tutaj podłoża gliniasto-wapienne oraz gliniasto-żelazawe.
Rioja Baja znajdująca się w jej wschodniej części posiada zdecydowanie bardziej płaskie ukształtowanie terenu. Latem jest tutaj bardziej sucho i gorąco w związku ze znaczącym wpływem klimatu śródziemnomorskiego. Charakteryzują ją gleby gliniasto-żelazawe z większą zawartością czerwonego iłu oraz wapienia.
Rioja Alavesa należąca do baskijskiej prowincji Alava leży na północy i zaczyna tam przeważać klimat atlantycki. Malutkie działki posiadają przewagę podłoży gliniasto-wapiennych.

Tak na prawdę, ze względu na różnorodność klimatyczną i glebową można byłoby z DOCa Rioja stworzyć trzy odrębne apelacje. Wystarczy zwrócić uwagę na to, że zbiory gron tych samych odmian winorośli na skraju Rioja Baja odbywają się nawet miesiąc wcześniej niż w Rioja Alta. Jednakże w tym przypadku wchodzi w grę bardzo istotny aspekt historyczny. Uprawy winorośli koncentrują się na ziemiach otaczających z dwóch stron rzekę Ebro i jej siedem dopływów. Od jednego z nich (Río Oja), swoją nazwę bierze nawet sam region .

Winnice w całej DOCa Rioja czerpią duże korzyści poprzez odseparowanie łańcuchami górskimi od surowszych klimatów. Takie panują na północy (zimny i wilgotny) i południu (gorący i suchy). Sporo stanowisk położonych jest na wysokości prawie 800 m n.p.m. i zimne atlantyckie powietrze mogłoby hamować optymalne dojrzewanie owoców. Opady atmosferyczne są w regionie Rioja dosyć częste, temperatury umiarkowane, a zimowe przymrozki sporadyczne. 

W DOCa Rioja przeważa produkcja win czerwonych i w mniejszym stopniu różowych (ponad 90% łącznie), wytwarzanych przede wszystkim z fermentacji gron najsłynniejszego hiszpańskiego szczepu - tempranillo. Odmianę tą uznaje się za endemiczną dla tego regionu. Produkowane z niej wina charakteryzuje subtelność i elegancja smaku, znaczne ciało, dobra równowaga kwasowości i alkoholu, owocowość (wina młode) i aksamitność garbników (wina dojrzewające w beczkach).  Duże znaczenie w części Rioja Baja, ze względu na jej bardziej śródziemnomorski klimat, ma szczep garnacha (grenache), lecz w ostatnich dekadach sukcesywnie ustępuje on miejsca w winogradach nasadzeniom tempranillo.

Apelacja DOCa Rioja dzieli wina ze względu na okres starzenia ich w dębowych beczkach:

Joven (zielona kontretykieta) - wina butelkowane w pierwszym lub drugim roku od daty zbiorów (liczone od 1 października) bez poddawania procesom starzenia w beczkach. Dobre, charakteryzują się zdecydowaną świeżością i intensywnością owocowego bukietu.
Crianza (czerwona kontretykieta) -  wina leżakujące co najmniej 2 pełne lata (liczone od 1 października roku zbiorów winogron do ich produkcji tzw. "cosecha"), starzone w dębowych beczkach przez minimum 12 miesięcy (wina czerwone) lub 6 miesięcy (wina białe)
Reserva (fioletowa kontretykieta) -  wina leżakujące co najmniej 3 pełne lata (wina czerwone) lub 2 pełne lata (wina białe), starzone w dębowych beczkach przez minimum 12 miesięcy (wina czerwone) lub 6 miesięcy (wina białe) i resztę czasu w butelkach.
Gran Reserva  (granatowa kontretykieta) - wina wyłącznie z najlepszych roczników zbiorów, leżakujące co najmniej 5 pełnych lat (wina czerwone) lub 4 pełne lata (wina białe), starzone w dębowych beczkach przez minimum 24 miesiące (wina czerwone) lub 6 miesięcy (wina białe) i resztę czasu w butelkach.

Począwszy od momentu zbioru dojrzałych winogron, wyjątkowo skrupulatnie o jakość win z DOCa Rioja dba urząd apelacji (Consejo Regulador). Egzemplarz każdego wina z danego rocznika musi przejść badanie analityczne i organoleptyczne w nowoczesnych laboratoriach. Następnie niezależni enologowie przeprowadzają degustację "w ciemno" testowanych win.

Najważniejsi producenci win z DOCa Rioja: López de Heredia Viña Tondonia, Marqués de Riscal, Marqués de Murrieta, Palacios Remondo, CVNE, Muga, La Rioja Alta, Viñedos de Páganos, Compañia de Vinos Telmo Rodríguez, Viñedos del Contino
Polecane wina apelacji DOCa Rioja (producent):  Viña el Pisón (Artadi), Las Beatas (Compañia de Vinos Telmo Rodríguez), Capellanía Blanco Reserva (Marqués de Murrieta), La Nieta (Viñedos de Páganos), Benjamin Romeo Carmen Gran Reserva (Bodega Contador), El Bosque (Viñedos Sierra Cantabria), Aro (Muga), Viña Tondonia Gran Reserva (López de Heredia Viña Tondonia)  
Nazwa apelacji (rok zatwierdzenia): DOCa Rioja (1926)
Apelacja wina hiszpańskiego DOCa Rioja
Powierzchnia winnic: 62.000 ha (2014 r)
Położenie winnic (wysokość stanowisk): 400-700 metrów n.p.m.
Dominujące rodzaje gleb: gliniasto-wapienne i gliniasto-żelazawe (Rioja Alta), gliniasto-żelazawe z zawartością iłu oraz wapienia (Rioja Baja), gliniasto-wapienne (Rioja Alavesa)
Podregiony w apelacji: Rioja Alta, Rioja Baja, Rioja Alavesa
Dozwolone szczepy białe: viura, malvasía, garnacha blanca, tempranillo blanco, maturana blanca, turruntés, chardonnay, sauvignon blanc, verdejo
Dozwolone szczepy czerwone: tempranillo (ok. 80% wszystkich upraw), garnacha, graciano, mazuelo (cariñena), maturana tinta, maturana parda, monastel (nie mylić z monastrell)
Klimat: atlantycki (Rioja Alavesa), śródziemnomorski (Rioja Baja), atlantycki z dużym wpływem śródziemnomorskiego (Rioja Alta)
Położenie w Hiszpanii (regiony autonomiczne): La Rioja, País Vasco (Kraj Basków), niewielki areał w Navarra (Nawarra) i symboliczny w Castilla y León (Kastylia i Leon)


 

Wina z DOC Rioja - noty degustacyjne polecanych win

Noty degustacyjne

Sprawdź noty degustacyjne polecanych przez nas win z hiszpańskiej apelacji DOC Rioja. Poznaj wina producentów Marqués de Murrieta, Bodegas Muga...

DOC Rioja - winiarnia R. López de Heredia Viña Tondonia

Viña Tondonia

R. López de Heredia Viña Tondonia to jedna z trzech najstarszych winiarni w całej apelacji D.O.Ca Rioja. Posiada piękną historię powstania sięgającą 1877 roku, która jest świadectwem wielopokoleniowej pasji związanej z wytwarzaniem wielkich win...